Według doniesień, podczas niedawnego spotkania w Białym Domu z dyrektorami gigantów naftowych, takich jak ExxonMobil, Chevron i ConocoPhillips, Trump oświadczył: „Będziemy współpracować z Wenezuelą”. Dodał: „Amerykańskie firmy będą miały okazję odbudować infrastrukturę energetyczną Wenezueli i ostatecznie zwiększyć wydobycie ropy do bezprecedensowego poziomu. Jeśli połączymy Wenezuelę i Stany Zjednoczone, będziemy kontrolować 55% światowych zasobów ropy”.
Stany Zjednoczone będą kontrolować 55% światowych zasobów ropy. Wypowiedź Trumpa szybko wywołała poruszenie w sferze publicznej. Na pierwszy rzut oka wydaje się, że jest to postać zdolna do napisania na nowo globalnego krajobrazu energetycznego; po głębszej refleksji instynktownie nasuwa się wątpliwość,-czy rzeczywiście jednym zdaniem można obalić globalny porządek naftowy? Odpowiedź z pewnością nie jest taka prosta.
Po pierwsze, „55%” nie jest rygorystycznym wnioskiem dotyczącym energii.
Z punktu widzenia ścisłych statystyk dotyczących energii stwierdzenie Trumpa jest nie do utrzymania.
Według publicznie dostępnych, wiarygodnych danych, potwierdzone rezerwy ropy naftowej w Stanach Zjednoczonych stanowią stosunkowo niewielki procent całości światowych zasobów. Chociaż Wenezuela posiada jedne z największych potwierdzonych zasobów na świecie, nawet samo dodanie zasobów obu krajów nie daje 55%. Niezależnie od tego, czy mierzona jest rezerwami, produkcją czy faktyczną kontrolą, liczba ta nie odpowiada rzeczywistości.
Innymi słowy, nie jest to wniosek oparty na wyliczeniach instytucji energetycznych, ale raczej mocno uogólniony, a nawet celowo przesadzony wyraz polityczny.
Po drugie, „55%” to tylko liczba; kontrola jest podstawą.
Aby zrozumieć to stwierdzenie, nie można skupiać się wyłącznie na „ropie”, ale trzeba spojrzeć na słowo „kontrola”.
Oświadczenie Trumpa nie omawia obecnej sytuacji energetycznej, ale raczej przedstawia przyszłość, którą ma nadzieję kształtować. Obraz: jeśli kapitał amerykański-powróci-do niektórych krajów bogatych w zasoby-, jeśli sankcje i zasady zostaną przedefiniowane oraz jeśli rozwój energetyki połączy się z finansami, wojskiem i dyplomacją-, wówczas dominująca pozycja Stanów Zjednoczonych w światowym systemie energetycznym ulegnie dalszemu wzmocnieniu.
To jest język strategiczny, a nie opis faktów.
Na poziomie międzynarodowym oświadczenie to przypomina raczej sondę i formę nacisku. Oznacza to, że USA nie są usatysfakcjonowane istniejącym porządkiem energetycznym i nie są skłonne w pełni zaakceptować mechanizmu równowagi rynkowej utrzymywanego przez wiele sił. Energia nie jest już tylko towarem, ale narzędziem strategicznym, którym można wielokrotnie posługiwać się.
W tym kontekście wszelkie stwierdzenia dotyczące „proporcji” lub „kontroli” zostaną wzmocnione i zinterpretowane przez rynek i różne kraje, wpływając w ten sposób na oczekiwania, ceny i tempo konkurencji.
Po trzecie, ryzyko naprawdę zaczyna się kumulować dopiero wtedy, gdy energia jest mocno upolityczniona. Doświadczenie historyczne wielokrotnie udowodniło, że nadmierne upolitycznienie energetyki często zwiększa niestabilność rynku.
Na krótką metę sentyment poprzedza faktyczne działanie; w perspektywie średnioterminowej defensywność-krajów bogatych w zasoby będzie nadal rosła; w dłuższej perspektywie globalny system energetyczny może przyspieszyć jego fragmentację, a nawet zmierzać w kierunku utworzenia bloku.
A wszystko to nie wymaga faktycznego „kontrolowania 55% ropy”.
